Θεολόγος

Ο Θεολόγος, πρωτεύουσα του νησιού στα βυζαντινά χρόνια και κατά την Τουρκοκρατία, έχει κηρυχτεί σήμερα παραδοσιακός διατηρητέος οικισμός και αποτελεί ασφαλώς ένα από τα πιο γραφικά ορεινά χωριά της Θάσου, όπου μπορεί κανείς να θαυμάσει τους παλιούς μαχαλάδες, τα πετρόχτιστα σπίτια και ανάμεσα τους κάποια σημαντικά βιομηχανικά μνημεία του προηγούμενου αιώνα.

Σε κεντρικό σημείο του χωριού βρίσκεται το αρχοντικό του Θάσιου οπλαρχηγού Χατζηγιώργη, ένα θαυμάσιο κτιριακό συγκρότημα, που στεγάζει σήμερα το λαογραφικό μουσείο του πολιτιστικού συλλόγου. Χρίζει όμως μεγαλύτερης προσοχής και φροντίδας, ώστε να αναδειχτεί στο σύνολο του και να αποτελέσει ένα πρότυπο κέντρο πολιτισμού. Λίγο πιο κάτω βρίσκεται το “Κονάκι”, που υπήρξε Διοικητήριο τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, σήμερα όμως κινδυνεύει από την φθορά και την εγκατάλειψη.

Το κέντρο του Θεολόγου προσδιορίζουν και οι τρείς εκκλησίες, της Παναγίας(του 16 αιώνα), της Αγίας Παρασκευής(του 1833) και του Αγίου Δημητρίου(του 1803), όπου σώζεται και το περίφημο ξυλόγλυπτο τέμπλο. Πρόκειται βέβαια για αξιολογότατα δείγματα της θασίτικης εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής. Το παλιό καλντερίμι, που ξεκινάει μπροστά από την εκκλησία του Αγίου Δημητρίου, αποτελεί έναν θαυμάσιο περίπατο, για τον επισκέπτη που θέλει να εξερευνήσει περισσότερο το γοητευτικό παρελθόν και την ιστορία του Θεολόγου.

Συνεχίζει κατά μήκος του χείμαρρου, περνάει δίπλα από παραδοσιακά βιομηχανικά κτίσματα-δύο αλευρόμυλους ένα ασβεστοκάμινο-και φτάνει σ’ ένα φυσικό καταρράκτη, στην περιοχή Κεφαλόγουρνα. Εκεί βρίσκονται άλλοι δύο μύλοι και τα ερείπια του παλιού υδραγωγείου. Στην κάτω μεριά του χωριού, σώζεται σε αρκετά καλή κατάσταση και ο λαδόμυλος, που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί και να στεγάσει ίσως ένα μουσείο Ελιάς.

Τελικά, οι κάτοικοι του Θεολόγου χτίσανε σπίτια υψηλής αισθητικής και μοναδικής αρχιτεκτονικής. Όπως για παράδειγμα το αρχοντικό της Ελένης Τζιάτα και το πατρικό του συγγραφέα Βασίλη Βασιλικού. Τα τελευταία χρόνια, πολλά σπίτια του χωριού δεν μπορούν να αναπαλαιωθούν λόγου οικονομικού κόστους και πουλιούνται σε ξένους κυρίως Γερμανούς και Άγγλους.

Σήμερα το χωριό φημίζεται για το καλό φαγητό που διαθέτει ενώ στα τέλη Ιουνίου γίνεται η αναπαράσταση του Θασίτικου γάμου. Ένα έθιμο αρκετά ξεχωριστό και πρωτότυπο.